Voorgeschreven diëten verlagen onze autonomie

Autonomie Voeding

Autonomie betekent het zelf opleggen van regels en weten. Een autonoom persoon streeft zaken na die voor hem of haar belangrijk of waardevol zijn en bewandelt op die manier een eigen levenspad.

Of we iets autonoom doen is vooral afhankelijk van of we iets als normaal

Eerder schreef ik een uitgebreide introductie tot autonomie waar je de belangrijkste zaken omtrent autonomie in vindt, voor deze blog beperken we ons even tot de relatie tussen autonomie en voorgeschreven diëten.

Wat hebben diëten en autonomie met elkaar te maken?

Het woord dieet is afgeleid van het Griekse woord diatia, dat zoiets betekent als “leefregel(s)”.

Een dieet is dus eigenlijk een stel regels waarnaar we leven. Of specifieker gezegd: een stel regels waarnaar we proberen te eten en drinken. Met een dieet proberen we af te kaderen wat we wel en niet mogen eten.

Iedereen dieet dus, want iedereen heeft wel een bepaald beeld bij wat hij wel of niet wil eten. Tot hier dus ook allemaal prima, want een helder beeld van wat we graag wel en niet willen eten is best handig. Het fungeert als een soort kompas om ons door ontelbare mogelijkheden te navigeren.

Een autonoom persoon bepaalt dus zelf zijn leefregels. Een autonoom persoon kan kan bepalen om andermans leefregels te volgen (en ze eigen te maken), maar dan wel omdat hij/zij deze leefregels zelf ook echt belangrijk of waardevol vindt. En niet omdat hij heeft gehoord dat die regels goed voor hem zijn. Het verschil tussen deze twee is vaak lastig te herkennen, maar bepaald wel of het volgen van een voorgeschreven dieet autonoom is of niet.

De mens heeft behoefte aan autonomie

Of we iets autonoom doen, hangt sterk af van of we iets normaal vinden. Als we iets autonoom doen, betekent dat we datgene hebben geaccepteerd als normaal.

Als we een voorgeschreven dieet (andermans leefregels) langs deze lat leggen, dan merk je dat een voorgeschreven dieet niet bepaald voldoet aan de voorwaarden van of iets autonoom is of niet. Het is namelijk onmogelijk om van de een op de andere dag andersmans leefregels als normaal te accepteren. Het lijkt dus onmogelijk om autonoom te leven volgens andermans leefregels.

Iemand aanwijzen om ons dieet te bepalen kán een autonome keuze zijn (is het vaak niet), maar het dieet volgen dat diegene voorschrijft kan onmogelijk voldoen aan de voorwaarden van een autonoom leven.

Door iemand anders te laten bepalen wat we wel/niet mogen eten geven we onze autonomie juist weg.

Het dieet dat ons voorgeschreven wordt zou met de tijd wel geaccepteerd kunnen worden als normaal en daarmee autonoom gevolgd kunnen worden, maar dat is een lange termijn project. Eetgewoontes en eetvoorkeuren veranderen niet overnacht, daar gaat vaak een periode van maanden overheen.

Kan je andere eetvoorkeuren (meer) autonoom maken?

Of we iets normaal vinden hangt van meerdere factoren af. Zo spelen cultuur en (sociale) omgevingen een grote rol in of we iets normaal vinden of niet.

Zelf kom ik uit Italië, waar het niet gebruikelijk is om tussen maaltijden door te snacken. Wij hebben thuis nooit gesnackt en nogsteeds snack ik dus vrijwel nooit iets. Dat vind ik normaal. Het niet-snacken is dus een autonome keuze. Het is niet dat ik snack omdat ik denk dat dat beter is, ik weet gewoon niet beter dan dat ik niet snack.

In nederland is het daarentegen wel gebruikelijk om te snacken tussen maaltijden door. Een koekje hier, snoepje daar. Vrijwel iedereen heeft altijd wel wat lekkers in huis.

Dit kleine verschil in cultuur zorgt er dus bijvoorbeeld al voor dat ik een grote voorsprong heb in het volgen van diëten waar je niet mag snacken, want voor mij is niet-snacken al iets dat ik normaal vind. Dat betekent dat er voor mij minder overblijft om te leren accepteren, waardoor ik het dieet meer autonoom kan volgen dan iemand die gewend was om te snacken.

Iemand die gewend is om te snacken zal gedurende het dieet constant gebruik moeten maken van zijn wilskracht om de drang om te snacken te weerstaan. En wilskracht is een bron waar we niet echt op kunnen vertrouwen voor lange termijn succes.

Één van de redenen dat altijd geadviseerd wordt om je leefsstijl stapsgewijs te veranderen is omdat je op deze manier kan wennen aan de veranderingen in je leefstijl. Hoe minder veranderingen, hoe minder wilskracht het kost. Waardoor we lang genoeg kunnen volhouden om deze veranderingen te accepteren als normaal en ze autonoom kunnen onderhouden. En vanaf het moment dat we keuzes autonoom maken kosten ze weinig tot geen wilskracht meer.

Leefregels (zoals een dieet) volgen die zo dicht mogelijk bij onze eigen wensen en voorkeuren liggen helpt, omdat we die hebben geaccepteerd als normaal.

Zitten daar gebreken in die tot gezondheidsproblemen leiden, dan kunnen we ervoor kiezen om te veranderen. Het is dan wenselijk om veranderingen te doen die zo dicht mogelijk liggen op wat we normaal vinden. Dat betekent dus voor veel van ons dat we niet altijd optimaal starten (als onze huidige keuzes ver van optimale keuzes liggen).

Iemand die niet gewend is om gezond te eten, zal in de eerste instantie het best een aantal wijzigingen kunnen doen in zijn omgeving. Dit zorgt voor een omgeving waar gezond eten normaler is, waardoor gezonde keuzes sneller autonome keuzes zullen worden.

Vanuit hier kan je stapsgewijs nieuwe voedingsmiddelen introduceren die het dieet steeds iets gezonder maken. Doe je dit stapsgewijs, dan blijf je telkens tegen de grens aan zitten van wat je als normaal beschouwd – en zal je autonome keuzes kunnen blijven maken. Dit zal voor duurzaamheid zorgen en voorkomt voor een groot deel de terugval die de meeste mensen ervaren na een aantal maanden diëten.

Voeg je bij de 100+ mensen die twee blogs per week toegestuurd krijgen.


Facebook
Twitter