De leugen genaamd balans

Volhouden & discipline Zelfontwikkeling & zelfkennis Zelfvertrouwen & eigenwaarde Zingeving

Van mijn achttiende tot mijn tweeëntwintigste heb ik mens physique wedstrijden gedaan. Dat is een soort bodybuilden, maar in plaats van een stringetje waar je je balzak in moet proppen heb je een zwembroek tot aan je benen aan. Een soort Victoria’s secret wedstrijdje voor mannen, waar je niet wordt afgekeurd als er twee satéprikkers onder je zwembroek vandaan steken.

Wie ooit heeft meegedaan aan een dergelijk soort wedstrijd weet hoe zwaar zo’n traject is, maar voor degene die hier onbekend mee zijn even een korte beschrijving.

Een wedstrijdvoorbereiding voor een bodybuilding wedstrijd dient om zoveel mogelijk lichaamsvet te verliezen en zoveel mogelijk spiermassa te behouden, zodat je goed je spieren ziet als je zo vunzig bent gebruind.

Wie ooit geprobeerd heeft om (veel) lichaamsvet te verliezen weet dat dit lichaamsproces niet echt bepaald makkelijk is. Sterker nog, ons lichaam verzet zich er zelfs tegen. Vanuit een evolutionair oogpunt is het namelijk helemaal niet wenselijk om vet te verliezen, want vet diende als brandstofreserve voor als er langere periode geen sabeltandtijger voorbij huppelde om op te eten. Lichaamsvet was essentieel was overleving.

Tijdens zo’n wedstrijdvoorbereiding staat heel het leven maandenlang in het teken van weinig eten, veel bewegen en je nachtrust optimaal houden. Tot aan het punt dat je een uitgemergelde gremlin bent die er op de meeste momenten van de dag niet beter uitziet dan een naaktkat.

De gevolgen van zo’n wedstrijdvoorbereiding zijn dus niet bepaald chill. Je eet wekenlang kilo’s groenten totdat je darmen verrot zijn, je adem ruikt naar bedorven karnemelk omdat je kilo’s kwark weg harkt en het hoogtepunt in je dieet zijn wortels, want die zijn nog enigszins zoet. Maak je het heel bond, dan mag je misschien een keer naar een amandel gillen of aan een appel likken, maar that’s it. Ondertussen is je libido gezakt naar het niveau van een gecastreerde kat en ben je, doordat je zo weinig eet en veel beweegt, nog te lui om ziek te worden.

De periode na je wedstrijd is echter een stuk aangenamer. Je eet alles wat los en vast zit, traint wat minder intensief en je sociale leven staat weer vol in de bloei. Er lijkt weer een wereld voor je open te gaan. Je komt in rap tempo wat kilo’s vetmassa aan zodat je weer op een gezond vetpercentage zit en je libido schiet weer omhoog. Ook fijn voor je partner.

Het lijkt op een seizoensovergang, maar dan alsof je van de Siberische winter direct overgaat op een Egyptische zomer. Beide extreem op hun eigen manier.

Van niets naar alles.

We hebben het hier over extreme condities. Condities die vrijwel niemand voor hele lange tijd volhoudt. Het is overduidelijk dat hier geen enkele vorm van balans te bekennen is, daar zijn we het over eens. Iedereen snapt intuïtief ook dat wanneer je er zo extreem uit wil zien dat er extreme maatregelen getroffen moeten worden. En ook dat er achteraf vrij extreem gecompenseerd moet worden. Niemand kijkt er raar van op als je verteld dat een broodje mexicano met pindasaus maandenlang je natste droom is geweest. En niemand kijkt er raar van op als je de vier dagen na je wedstrijd 24 verschillende chocolade in je gezicht parkeert. Mensen vinden het begrijpelijk.

Natuurlijk kan je ook de minder extreme weg kiezen. Balans. Het midden. Soms even een training overslaan als je doodmoe bent, hier en daar wat chocolade eten als je bijna ter aarde stort van het lage aantal calorieën, alsnog laat naar bed gaan om je sociale leven te onderhouden. Ik hoor vaak genoeg dat mensen niet persé goed willen scoren op het podium. Niet iedereen wil een succesvolle ondernemer worden en niet iedereen streeft naar buitengewoon succes op welk gebied dan ook.

Alleen als ik terugdenk aan alle keren dat ik mijn voorwaardelijke uiterste heb gegeven en de resultaten daar dan ook naar waren, dan was ik daar een stuk meer teleurgesteld dan de keren dat ik mijn uiterste had gegeven en het resultaat tegenviel.

Daar schuilt voor mij een belangrijke les. Namelijk dat inzet een hele grote bijdrage levert aan onze eigenwaarde en zelfvertrouwen. Het is niet alleen resultaat dat bepaalt hoe wij ons over onszelf voelen, maar het is ons vermogen om ons ergens voor in te zetten dat grotendeels bepaalt wat wij van onszelf vinden.

Mijn eerste tegenargument tegen het leven in het midden is dus dat onze inzet ook in het midden (of eromheen) ligt. Daar zal onze eigenwaarde & zelfvertrouwen onder lijden. Doen we dit lang genoeg, dan zal dit doorstromen in alle andere delen van ons leven, totdat we ergens vastgeroest zitten op een plek die we nooit voor onszelf gewild hebben.

Er is geen succesvolle bodybuilder ter wereld die verkondigt dat hij tijdens zijn wedstrijdvoorbereiding misschien wat meer balans in zijn leven moet brengen. Of misschien toch wat meer aan zijn vrienden had moeten denken.

Iedere succesvolle bodybuilder kan je vertellen dat zij ontelbaar sociale gelegenheden hebben laten schieten voor wat zij willen bereiken. Iedere succesvolle bodybuilder kan je vertellen dat zij ontelbaar keren groenten en gegrilde kip boven lasagne hebben verkozen. En ontelbaar keer een keiharde NEE hebben geantwoord als er taart werd aangeboden op een verjaardag.

Dit betekent echter niet dat zij nooit lasagne eten of nooit taart eten op een verjaardag. Het betekent dat zij heel duidelijk onderscheid maken tussen wanneer zij zich dit wel kunnen veroorloven en wanneer niet.

Periodisering

In de sportwereld noemen we dit periodisering. Periodisering betekent dat je verschillende strategieën hanteert op verschillende momenten. Maar nooit meer dan één strategie tegelijk. Je werkt met een prioriteit.

Dat betekent dat je bijvoorbeeld van januari t/m juli besluit om je bodybuilden als prioriteit te hanteren. En van augustus t/m december je sociale leven

prioriteert.

By the way: prioriteit bestaat niet in meervoud. Prioriteit betekent erg duidelijk dat iets het belangrijkst is. En er kunnen niet meerdere dingen het belangrijkst zijn, er kan er maar één het belangrijkst zijn.

Periodisering dus.

Een bodybuilder leeft zoals je kan zien nooit in het midden. Er niet nooit een balans. Hij leeft altijd in extreme. Maar wel in extreme die elkaar opheffen.

Periodisering is dus een vorm van balanceren door de extremen elkaar te laten opheffen en zo over langere tijd balans te creëren. Dit is iets heel anders dan in het midden leven, zoals de meeste mensen balans bedoelen. Periodisering is bewust de extreme opzoeken, maar dan periodiek. Je structureert periodes op een manier dat de extremen elkaar opheffen op een vooraf bepaalde frequentie.

Opbouwen kost meer dan onderhouden

Periodisering is gebaseerd op de universele regel dat iets opbouwen altijd meer kost dan het onderhouden ervan. En ook op het onontkoombare feit dat multitasking tot niets meer dan ellende leidt.

Vet verliezen kost meer dan het onderhouden ervan. Succes opbouwen kost meer energie dan het onderhouden ervan. Een goede relatie opbouwen kost meer energie dan het onderhouden ervan.

Deze regel leert ons dat iets niet voor altijd onze volledige inzet vereist om het op te bouwen. Het is mogelijk om iets met minder op een gewenst niveau te onderhouden. Het is mogelijk gebleken om ergens maximaal voor te gaan zonder dat hier andere delen van ons leven onder komen te lijden.

Deze regel komt voort uit een andere universele regel: het goed opbouwen van iets kost dermate veel van ons dat we niet genoeg over houden om tegelijkertijd iets anders goed op te bouwen.

Mijn tweede tegenargument tegen het leven in het midden bestaat dus uit twee universele regels die sterk met elkaar verbonden zijn:

  1. Iets goeds opbouwen kost dermate veel aandacht dat er niet genoeg aandacht overblijft om tegelijkertijd iets anders goed op te bouwen
  2. Het onderhouden van iets kost minder energie dat het opbouwen ervan

Waarom is het midden zo interessant?

Ik heb het gevoel dat er zoveel naar het midden (het verkeerde balans) gesnakt wordt omdat de meeste van ons niet precies weten wat nou écht belangrijk voor ons is. Ik denk namelijk dat we alleen naar het midden verlangen als we niet weten wat belangrijk voor ons is. Als we niet weten wat belangrijk voor ons is, dan weten we ook niet wat onbelangrijk voor ons is.

En als we geen duidelijke hiërarchie hebben in belangrijkheid(?), dan is het vrij logisch dat we alle opties open houden. Sterker nog, dat is het meest logische om te doen in moment van twijfel. Er ontstaat alleen een probleem als dat moment van twijfel jaren duurt. Of misschien wel een heel mensenleven. Als we heel ons leven bezig zijn in het midden, in plaats van daadkrachtig een duidelijke richting te kiezen.

Mijn huidige visie op balans is dus dat we alleen balans willen omdat we de consequenties van disbalans (extremen) moeilijk vinden om te accepteren. Want de consequenties zijn inderdaad ook dat we sommige dingen moeten laten schieten. Dat we keuzes moeten maken. Dat we invloeden in het leven moeten reduceren tot een aantal dat te periodiseren valt, zodat we overal periodiek ons uiterste kunnen geven zonder dat de rest uit elkaar dondert.

Doodeng, al zeg ik het zelf. Want kiezen schept de voorwaarden om te falen. Als ik kies om een bepaalde richting op te gaan, dan vervallen andere richtingen.

Balans is een copingsmechanisme voor consequenties van disbalans. In het midden proberen te leven is het niet willen accepteren dat je keuzes moet maken in het leven, omdat je niet alles kan doen.

Maar zoals bij de meeste copingsmechanismen het geval is, word de coping zelf een last. De oplossing voor een probleem wordt het probleem van zichzelf. Het wordt zwaar om altijd maar constant rond het midden te blijven, zodat alles en iedereen tevreden blijft. En tegelijkertijd succesvol proberen te zijn in al die dingen. En met succesvol heb ik het niet eens over bizar resultaat. Maar elke vorm van prestatie waar we trots op zijn. In relaties, als ouders, als kinderen, als vrienden, als individu.

Mijn derde (en laatste) tegenargument tegen het leven in het midden is dus ook dat ik geloof dat we alleen het midden opzoeken als er geen extremen zijn om voor te gaan. En als er niets is dat het waard is om het extreme voor op te zoeken, dan heb je geen recht om het midden te verdedigen. Het is namelijk onzinnig om iets te verdedigen tegenover iets dat ontbreekt (iets dat het waard is om het extreme op te zoeken).

Begrijp me niet verkeerd, het is niet makkelijk om in het extreme te leven. Ik kan het allemaal wel leuk brengen, maar dat betekent niet dat ik het makkelijk vind. Of ook altijd doe. Ik vind het alles behalve makkelijk om mijn partner te moeten vertellen dat zij tijdelijk even op de tweede plaats staat. Je hebt flinke ballen nodig om dat expliciet duidelijk te maken, zodat zij zich daar ook op aan kan passen.


En dat is een belangrijk stuk van de puzzel van balans: het opheffen van de extremen, lukt niemand alleen. We hebben andere nodig. Wij kunnen niet volledig voorkomen dat andere zaken (of andere mensen) uit elkaar donderen, zij kunnen dat alleen zelf. Alles en iedereen kan alleen zichzelf volledig onderhouden.

Maar om iemand (of iets) zichzelf te laten onderhouden moet het wel de kans krijgen om rekening te houden met het feit dat het zichzelf een tijdje moet onderhouden. Ik kan niet verwachten dat zij het niet erg vindt dat ik ineens 80 uur per week werk en vrijwel geen tijd meer voor haar heb.

Wat ik wel kan doen is hier een goed gesprek over voeren. Een gesprek waarin ik duidelijk uitleg wat ons te wachten staat, tot wanneer dat zal duren en waarom dat zo moet.

Want ik denk dat wat iemand of iets nodig heeft om zichzelf te onderhouden vooral afhankelijk is van hetgeen dat het verwacht.

Mijn partner kan prima een maand overleven op wat minder aandacht van mij, zolang ze maar wel exact weet waaróm en tot wanneer. Bespreek ik dit niet, dan is de kans groot dat een maand weinig aandacht onze relatie veel pijn doet.

Want dat iets nodig heeft is vooral gebaseerd op dat wat het verwacht.

Verwachtingsmanagement, noemen we dat met een mooi woord.

Mijn persoonlijke conclusie

Het gaat er denk ik, in de eerste instantie, vooral om dat we moeten leren comfortabel te zijn in de extremen. De extremen bevatten namelijk alles dat wij in een mensenleven nodig hebben: het gevoel belangrijk te zijn voor iets dat belangrijker is dan wijzelf.

Het leven in de extremen schept condities om ons belangrijk te voelen voor iets dan groter is dan wijzelf (zingeving). Het forceert ons stil te staan bij wat we nou echt belangrijk vinden in het leven. En het zorgt ervoor dat we aan de hand van een prioriteit (datgene dat ons leven zin geeft) leven, waardoor inzet gericht kan worden, dat voor een stijging in eigenwaarde & zelfvertrouwen zal leiden.

Ik betwijfel sterk of we ons erg belangrijk kunnen voelen als we voorwaarden stellen aan hoe erg we ons best ergens voor doen. Ik betwijfel of we ons erg belangrijk kunnen voelen voor iets als er allerlei voorwaarden aan onze inzet verbonden zijn en we maar alles tegelijkertijd binnen allerlei lijnen proberen te doen. Een beetje dit en een beetje dat is meestal net niets.

In het midden is er vaak niets meer dan een halfbakken effect waar we ons leven niet trots op kunnen zijn. Het midden is een ongeleefd leven waarvan we in films zien dat mensen er spijt van hebben op hun sterfbed. En dat geloof ik echt.

Periodisering kan een oplossing zijn om ergens maximaal voor te gaan zonder dat de rest om ons heen uit elkaar dondert. Dat neemt niet weg dat we de dingen die we belangrijk vinden in ons leven STERK moeten reduceren tot iets dat we überhaupt met elkaar kunnen afwisselen.

Het gaat er mij vooral om dat we het woord balans verkeerd gebruiken. Het woord balans is niet bedoeld om altijd maar in het midden te leven, het woord balans betekent dat dingen elkaar moeten opheffen. Niet perse op dagelijkse basis, niet perse op een vastgestelde frequentie, maar wel ooit. En alleen wijzelf kunnen leren met welke frequentie dat is, door te proberen wat wij ons kunnen veroorloven. Het lichaam en de geest hebben rust van iets nodig. En andere zaken dan waar we onze prioriteit van maken hebben ook aandacht nodig om te voorkomen dat ze uit elkaar donderen.

Onze aandacht verschuift hiermee van in het midden proberen te leven naar condities scheppen om in de extremen te kunnen leven. Een wezenlijk verschil dat ons leven sterk kan verbeteren.

Voeg je bij de 100+ mensen die twee blogs per week toegestuurd krijgen.


Facebook
Twitter