1.8. We leren onszelf kennen in relaties met anderen, daarom zijn relaties soms zo ondraaglijk

De oude man keek mij recht in mijn ogen aan.

Die mysterieuze blik leek dwars door mij heen te gaan, net als de vorige keer dat we elkaar ontmoette. Hij boog zijn mond naar één kant toe en tuitte zijn lippen. Hij dacht na wat hij moest antwoorden op mijn vraag.

‘Vat het niet te persoonlijk op’, antwoordde hij, ‘ik weet wat je wil vragen. Je wil graag weten waarom ik dit allemaal met je bespreek, waarom ik de egels met je besprak. Je wil weten hoe ik weet dat jij hier zit met relationele problemen.’

‘Ik heb geen relationele problemen. En by the way, dat is nogal een behoorlijke aanname’ antwoordde ik.

De oude man knikte zachtjes nee, keek van mij weg en zei: ‘Je kent jezelf veel slechter dan je gedrag mij vertelt’.

‘Ik wil je niet beledigen’, vervolgende hij, ‘maar ik herkende mezelf in jou. Ik herkende de manier waarop je zat te peinzen op het bankje. Eerst een maand geleden. En nu weer.‘

‘Ik hoef geen medelijden’.

‘Als ik medelijden met je zou hebben dan zou ik je voorbij zijn gelopen. Maar ik voelde me aangetrokken tot je, nee! niet op die manier’, zei hij lachend, ‘ik wilde gewoon zien waar ons contact toe zou leiden. Je leek me een goede jongen.’

‘Een goede jongen? Mijn vriendin heeft mij gedumpt en ik zit hier zielig te doen bij iemand die ik niet eens ken. Wil je de waarheid? Ik heb wekenlang een affaire gehad. Ik heb geen recht van spreken.’ Zei ik gefrustreerd. Ik keek de andere kant op om zijn blik te ontwijken.

‘Ik wilde liever vluchten dan hetgeen te bezitten dat ik lief had.’ Zei ik terwijl ik nog steeds de andere kant op keek.

‘Je hoeft je niet te schamen’ antwoordde hij.

‘Het IS iets om voor te schamen. Ik? Een goede jongen? Laat me niet lachen.’ Ik voelde steeds meer boosheid, maar ik wilde me niet laten gaan in het bijzijn van een vreemde.

Wéér dat moment.

Wéér zocht mijn schaamte zijn uitweg in frustratie.

Ik was helemaal niet boos op hem, ik wilde niets liever dan dat iemand mij oprecht begreep en mijn gevoel erkende.

Maar dat iemand zich om mij bekommerde was een marteling voor me, omdat ik zijn begrip niet kon beantwoorden met eerlijkheid.

‘Je wilde geen medelijden zei je, maar je doet nu alsof je de enige bent die fouten maakt. Dát is medelijden, zelfmedelijden. Je doet alsof je de enige bent omdat het je fouten draaglijker maakt. Alsof je een unieke situatie hebt die anderen niet begrijpen. Alsof je fouten je excuseren van je verantwoordelijkheid om het op te lossen. Maar de realiteit is dat we allemaal fouten maken. Iedere relatie brengt uitdagingen met zich mee, een bepaalde hoeveelheid lijden is nou eenmaal de norm.’

Ik draaide me weer richting de oude man en zei: ‘Wat weet jij er van? Waarom zou ik jou geloven?’

De oude man beantwoordde mijn vragen met een lach.

‘Laat me raden, ik deed het weer.’ zei ik na een korte stilte.

‘Klopt. Je bent kwaad op jezelf. Begrijpelijk. Maar als je hier echt iets van wil leren dan zul je toch echt voorbij je boosheid moeten kijken. Achter al die boosheid van je, daar schuilt iets anders. Misschien verdriet. Misschien angst. Maar woede is nooit de kern van een probleem.’

‘Dat weet ik. Dat weet ik. Er is angst. Angst voor intimiteit met haar. Emotionele intimiteit ging ik uit de weg door boos te worden. Seksuele intimiteit ging ik uit de weg door vreemd te gaan. Wat wil je dat ik daarvan leer? Volgens mij zou jij mij dat gaan uitleggen?’

De man legde zijn hand op mijn schouder en zei: ‘ik wil dat je jezelf afvraagt waar je bang voor was. Wat je tegen hield. En ik wil dat je mijn uitleg over de realiteit in gedachten houdt.’

Ik keek de man vragend aan. Ik snapte niet wat hij bedoelde.

Hij wees met twee vingers naar zijn eigen ogen, alsof hij gebaarde dat hij mij in de gaten hield, ‘Jij kijkt niet naar je ex. Jij kijkt naar jouw persoonlijke recept van je ex.’

‘We hebben het toch over realiteit gehad?’ Vroeg hij erachteraan.

Ik knikte ‘ja’.

‘Alles geeft een deel van jezelf terug. Dat persoonlijke recept. Weet je nog? Dus óók jouw ex. Óók jouw ex is een weerspiegeling van een deel van jezelf. Die stekels waar je bang voor bent. Die pijn die je ervaart als jullie dichterbij elkaar komen. Dat zijn delen van jezelf die pijn doen als je met ze in contact komt. Delen die je hebt weggestopt. En precies die delen van jezelf die je wegstopt, die worden weerspiegeld in de buitenwereld. In dit geval je ex.’

Hij tikte op zijn eigen hart, daarna op die van mij, ‘De mens heeft geen grotere afkeer dan voor de weg die hem naar zichzelf leidt’.

‘De mens is bang voor zichzelf. Bang voor zijn eigen realiteit. Zijn behoeftes. Zijn gevoel, vooral.’

Ik zuchtte hevig en schudde met mijn hoofd. Ik probeerde te verwerken wat de oude man allemaal zei.

Het klonk allemaal fataal in mijn oren. Alles wat de man zei stond haaks op wat ik dacht over mijn relatie met Sofie. Het stond haaks op mijn opvattingen over het leven. Ik ging niet vreemd omdat ik bang was voor iets in mezelf. Ik ging vreemd omdat ik mijn seks fantasieën niet kon delen met Sofie.

‘Wat je eigenlijk zegt is dat ik vreemdga en mijn gevoel niet uit omdat ik een deel van mezelf ontwijk dat weerspiegeld wordt in Sofie?’

‘Klopt’ antwoordde hij trots, ‘We leren onszelf pas echt kennen in relaties met anderen, daarom zijn relaties soms zo ondraaglijk.’

‘Maar waarom durfde ik dan wel mijn fantasieën te leven in een affaire?’, vroeg ik hem, ‘waarom weerspiegelde zij niet hetgeen ik bang voor was bij Sofie?’

‘Dat is niet aan mij om te beantwoorden. Zoals ik net al zei, je moet jezelf eerlijk afvragen waar je bang voor was in je relatie met Sofie. Wat weerspiegelde zij je dat maakte dat jij je terugtrok?’

‘Ik kan gewoon geen relatie hebben met iemand die weet dat ik onzeker kan zijn. Ik kan geen relatie hebben met iemand die weet dat ik zo seksueel ben.’

‘Bedoel je niet dat je zelf niet onzeker wil zijn? En bedoel je niet dat je het zelf eng vindt om in contact te staan met die delen van jezelf die zo seksueel zijn?’

En weer lachte hij.

Waarom deelde ik dit met een onbekende. Hoe kwam het dat ik mijn diepste geheimen gemakkelijker kon delen met een onbekende dan met mijn eigen vriendin?

Ik gaf geen antwoord.

‘Sofie weerspiegelde je seksualiteit, dat vond je eng. Stekels. De enige reden dat je een affaire durfde te hebben is dat die affaire je niets weerspiegelde wat van waarde was. Het was je middenweg die je zowel niet beschermde tegen de kou als je behoefte aan warmte bevredigde. Onze behoefte aan intimiteit wordt alleen bevredigd bij iemand die emotionele waarde heeft. Al het andere is niets meer dan een matige middenweg.’

Hij lachte, ‘ja! Het is wat…’

‘No Pain, No Gain’ schaterden hij, ‘dat zeiden wij vroeger altijd’.

Tussen al mijn verwarring en verdriet toverde hij toch een klein lachje bij mij, alsof er een klein zonnestraaltje dwars door de hevige regenbui scheen.

‘Bedankt’, zei ik, ‘ik moet het allemaal een beetje laten landen, maar ik waardeer het dat je me probeert te helpen’.

Hij legde zijn hand in mijn nek en schudde me een beetje heen en weer.

‘Ik weet hoe het is om langzaam dood te vriezen. En dat gun ik niemand.’

Ik bleef nog urenlang op het bankje zitten. Ik dacht na over wat hij allemaal had verteld. Wat me vooral was bijgebleven was het inzicht dat ik eigenlijk bang was voor mijn eigen behoeftes en gevoelens. Dat Sofie delen van mij weerspiegelde die ik had weggestopt.

‘We leren onszelf pas echt kennen in relaties met anderen, daarom zijn relaties zo ondraaglijk’ had hij gezegd. Wat betekende dit voor mij? Wat liet Sofie mij precies zien wat mijn relatie met haar ondraaglijk maakte?

Het was al bijna donker toen ik besloot om weg te gaan.

Ik had trek gekregen in een te dure latte macchiato.

GRATIS e-book + twee verhalen per week

175+ mensen krijgen twee verhalen per week. Over donkere emoties en gedachtes, gestuurd worden door angsten en hoe we zelf onze eigen gevangenis zijn.

Verder lezen?